Εκθεση Βελαθκεθ

Το μεγαλείο της ομορφιάς

vrnus_a_la_toilette.jpg

Το μεγαλείο της ομορφιάς «Η Αφροδίτη μπροστά στον καθρέφτη της», 1648
28.04.2015, 15:20 | Ετικέτες:  μουσεία, ζωγραφική, Γαλλία, Ισπανία
Συντάκτης: 

Το έργο του διάσημου Ισπανού ζωγράφου Ντιέγο Βελάθκεθ παρουσιάζεται για πρώτη φορά στη Γαλλία, στο Μουσείο Grand Palais, με ένα εντυπωσιακό αφιέρωμα, που περιλαμβάνει πίνακες από όλο το φάσμα της δημιουργίας του. Πολυάριθμα έργα αντιπροσωπεύουν την έκφρασή του ως επίσημου ζωγράφου στην αυλή του βασιλιά Φίλιππου Δ’, μια εποχή που η Ισπανία ήταν κυρίαρχη δύναμη στον κόσμο. Η έκθεση προβάλλει την ιδιοφυΐα του καλλιτέχνη, ο οποίος σημάδεψε τη ζωγραφική Μπαρόκ και θεωρείται μία από τις κορυφαίες φιγούρες στην ιστορία της τέχνης.

Ο Ντιέγο Ροντρίγκεθ ντε Σίλβα Βελάθκεθ γεννήθηκε στη Σεβίλη το 1599. Ο πατέρας του, Χουάν Ροντρίγκεθ ντε Σίλβα, ήταν δικηγόρος ευγενούς πορτογαλικής καταγωγής και η μητέρα του Χερόνιμα Βελάθκεθ ήταν μέλος της αριστοκρατίας της Σεβίλης. Από την παιδική του ηλικία ο Ντιέγο έδειξε κλίση στις εικαστικές τέχνες. Εκπαιδεύτηκε στο εργαστήριο του Φρανσίσκο Πατσέκο, ζωγράφου με μεγάλη επιρροή στους καλλιτεχνικούς κύκλους της Σεβίλης, η οποία αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά κέντρα της Ισπανίας. Πολύ σύντομα επιβάλλεται ως ζωγράφος με την υποστήριξη του Πατσέκο. Το 1618 παντρεύτηκε την κόρη του δασκάλου του, ο οποίος τον παρότρυνε να στραφεί σε θρησκευτικά θέματα.

Αυτοπροσωπογραφία, 1643 |

Στα δεκαοχτώ του χρόνια ο Βελάθκεθ γίνεται δεκτός στη συντεχνία ζωγράφων του Αγίου Λουκά και συμβαδίζει με την εικαστική θεματολογία της εποχής του. Δημιουργεί πίνακες στο στιλ «bodegon», απεικόνιση καθημερινών σκηνών και φιλικών συγκεντρώσεων σε ταβέρνες και στέκια για φαγοπότι και διασκέδαση.

Στις αρχές του 1620, η φήμη του Βελάθκεθ εδραιώνεται στη Σεβίλη. Το 1622 αποφασίζει να δοκιμάσει την τύχη του στην αυλή της Μαδρίτης, η οποία είχε γίνει το πολιτικό κέντρο της χώρας μετά τη μεταφορά εκεί της βασιλικής αυλής του Φίλιππου Δ’. Με επίμονες προσπάθειες αποσπά το 1623 τον τίτλο του «ζωγράφου του βασιλιά». Ξεκινάει τότε μια ραγδαία καλλιτεχνική και κοινωνική αναρρίχηση, που τον οδηγεί στην κορυφή της εξουσίας με τα καθήκοντα αξιωματούχου που ασκεί στην υπηρεσία του βασιλιά. Η καριέρα του σημαδεύεται από τη γέννηση και τον θάνατο των διαδόχων του θρόνου. Οι πίνακες της εποχής αυτής απεικονίζουν πορτρέτα προσωπικοτήτων της αυλής, τοπία, ιστορικές φιγούρες, νεκρές φύσεις. Διακρίνεται κυρίως ως δεξιοτέχνης προσωπογράφος. Το πορτρέτο του Φιλίππου Δ’ τού εξασφαλίζει τον τίτλο του αποκλειστικού προσωπογράφου του βασιλιά.

«Ο Απόλλων στο εργαστήριο του Ηφαιστου», 1630 |

Οι καλλιτεχνικές αναζητήσεις του, όμως, τον ωθούν να εξερευνήσει κι άλλους ορίζοντες. Ο βασιλιάς της Ισπανίας χρηματοδότησε το 1629 το ταξίδι του Βελάθκεθ στην Ιταλία, για να υποστηρίξει την ευρύτερη εικαστική παιδεία του. Μελετά τα έργα του Ραφαήλ και του Μιχαήλ Αγγελου, που τον εμπνέουν. Δημιουργεί τον πίνακα «Ο Απόλλων στο εργαστήριο του Ηφαιστου» (1630), που απεικονίζει τον θεό Απόλλωνα, έτοιμο να αναγγείλει στον Ηφαιστο πως η Αφροδίτη τον απατά με τον θεό Αρη. Ολοκληρώνει δύο τοπία, μια θεματολογία ασυνήθιστη για την ισπανική ζωγραφική. Επιστρέφει στην Ιταλία έπειτα από είκοσι χρόνια. Η τέχνη του ωριμάζει και η ακτινοβολία του κορυφώνεται με υπέροχα έργα όπως «Η Αφροδίτη στον καθρέφτη της», «Ο μύθος της Αράχνης», «Οι υφάντρες». Ο ζωγράφος εμπνέεται από μυθολογικά θέματα, που τα μεταφέρει στο επίπεδο σκηνών της καθημερινής ζωής.

«Ινφάντα Μαργαρίτα» και «Πρίγκιπας Μπαλτάσαρ Κάρλος έφιππος», 1634 |

Ο Βελάθκεθ επιστρέφει στη Μαδρίτη το 1651 και ανέρχεται σε ύψιστα αξιώματα με τον διορισμό του από τον βασιλιά στη θέση του «μεγάλου αυλάρχη των ανακτόρων». Τα έργα του αυτής της περιόδου θεωρούνται τα καλύτερα δείγματα της δημιουργίας του. Το 1656 ολοκληρώνει ένα από τα πιο δημοφιλή και σημαντικά έργα του, «Oι δεσποινίδες των τιμών» (Las meninas), ένα αριστούργημα που απεικονίζει την ινφάντα Μαργαρίτα με την ακολουθία της σε αίθουσα του Αλκάθαρ. Ο πίνακας αυτός έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις, ερμηνείες και υποθέσεις για το νόημά του, που αποπνέει μυστήριο και μεταφυσική διάσταση.

«Las Meninas», 1656-1657 |

Στο τέλος της ζωής του, ο Βελάθκεθ έφτασε στο απόγειο της σταδιοδρομίας του ως αυλικός ζωγράφος και αξιωματούχος. Το 1659, ο βασιλιάς τού απένειμε τον τίτλο του ιππότη. Ενα από τα τελευταία έργα του είναι η προσωπογραφία του πρίγκιπα Φίλιππου Πρόσπερου (1660), που χαρακτηρίζεται ως ένα από τα καλύτερα πορτρέτα του. Ο Βελάθκεθ πέθανε στις 6 Αυγούστου 1660 και οκτώ ημέρες αργότερα πέθανε και η σύζυγός του Χουάνα, την οποία έθαψαν δίπλα του.

Η έκθεση του Μουσείου Grand Palais παρουσιάζει ένα πλήρες πανόραμα του έργου του. Σε ένα πρώτο τμήμα βλέπουμε τα νεανικά έργα, που δημιούργησε στη Σεβίλη. Ενα δεύτερο τμήμα της έκθεσης είναι αφιερωμένο στα έργα της ωριμότητας του ζωγράφου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επίδραση που άσκησε στην εποχή του και στην ιστορική διάσταση του έργου του, το οποίο απεικονίζει τον τρόπο ζωής στην Ισπανία τον XVII αιώνα. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος της έκθεσης παρουσιάζονται έργα των Velazquenos, ζωγράφων που ήταν μαθητές και συνεργάτες του, εμπνεύστηκαν από το έργο του, τον μιμήθηκαν και πήραν τη σκυτάλη της δημιουργίας αποτίοντας φόρο τιμής στην έκφραση ενός κορυφαίου δημιουργού.

info:

Διάρκεια έως 13 Ιουλίου.