Espace Résonances

Ira - Argenta FELOUKATZI

*

TEXTES DE PRESENTATION DE L'AUTEUR

ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ

PASSAGES ET ANCRAGES EN FRANCE

Dictionnaire des écrivains migrants

de langue française (1981-2011) PARIS

HONORÉ CHAMPION ÉDITEUR

2012

www.honorechampion.com

Sous la direction de Ursula MATHIS-MOSER et Birgit MERTZ-BAUMGARTNER / En collaboration avec Charles BONN, Jacques CHEVRIER, Dominique COMBE, Paul DIRKX, Susanne GEHRMANN, Pierre HALEN et Julia PRÖLL

Texte de

                     Efstratia OKTAPODA

Université de Paris IV-Sorbonne ( Efstratia Oktapoda est Professeur à la Sorbonne (Paris IV) et Ph.D. en Littérature comparée).

FELOUKATZI, Ira

(Estrela, Argenta)

s.d. (L’île de Samos, Grèce)

Poétesse, romancière, journaliste. Études de journalisme en France, vit à Paris depuis 1966.

Correspondante permanente de la télévision et de la presse grecques (questions européennes et helléniques), collabore à des radios, télévisions, revues et journaux français, organise

des manifestations littéraires et poétiques à Paris. Après deux premiers recueils (1978, 1998) édités en Grèce, publie chez L’Harmattan Paysages vibrants (traduit par M. Volkovitch)

et Résonances (réédition bilingue avec traduction en français par l’auteure). À partir de 2005, écrit directement en français un roman qu’elle traduit ensuite en grec.

     

         Dans le contexte spécial d’émigration qui est le sien, I. F. vit l’exil d’une façon singulière, sans déchirement, sans aliénation, donnant essor

dans son œuvre à une problématique identitaire qui découle de sa réflexion profonde sur la nature de l’identité elle-même. Dans l’entre-deux où elle vit,

ni Française ni Grecque, I. F. s’interroge sur ce qu’elle est par rapport à son passé et à l’espace nouveau du pays d’accueil. Dans le nouveau

consensus identitaire, marquée par l’Autre, Autre elle-même, I. F. ‘vibre’ dans le paysage grec, si proche et si lointain à la fois, qu’elle transpose

dans Paysages vibrants. Le thème de l’étrangeté y est examiné sous forme intérieure, psychologique, la Grèce devenant un lieu psychosocial qui

existe désormais non pas dans l’espace géographique, mais dans le temps, avec tout le désir d’idéalisation que l’auteure migrante porte en elle. Les

histoires de migration et d’exil ne sont pourtant pas sans douleur. Quand on ressemble à certains on devient étranger à d’autres, les frontières se font

fluides.

       Dans la solitude du parcours choisi, tourmente après tourmente et à travers l’azur méditerranéen perdu et désiré, I. F. marque son territoire,

un espace de l’entre-deux qu’elle possède et domine. Le pays natal s’y présente comme une blessure prenant un double visage solaire et crépusculaire.

Le manque est grand. La rage de la poétesse aussi. Sa poésie est sanguinaire, faite d’ombre et de lumière, mais aussi de quête personnelle et universelle ;

poésie intimiste enfin qui marque le mal du siècle des femmes en tourmente. Ceci dit, l’autre composante essentielle de son œuvre est la quête

de l’homme pour transformer sa destinée, pour dépasser les frontières et les limites de sa vie, pour traverser l’ombre et faire transpercer la lumière.

          Son recueil Résonances, une auto-traduction, se veut un voyage intérieur à travers émotions et passions, souffrances et résurrections dans le but

d’atteindre la lumière sublime où la terre rejoint le ciel et l’homme se fond avec l’ange. La lumière grecque ? Sans doute, car la Grèce se transpose

en filigrane toutau long de son œuvre.

      Comme ses recueils poétiques, Ledépassement. Voyage intérieur versla lumière, roman existentialiste de l’après-guerre, est une œuvre

autobiographique marquée par les strates personnelles de l’auteure, ses tourmentes, son exil. Le roman se présente comme un voyage intérieur ;

celui d’Irina, dont la vie a commencé sur une île de la mer Égée. Une série de coïncidences la conduisent à Paris, où elle prend son envol à partir de

son expérience de mai 68.

       Dans le roman, l’interrogation entre le Même et l’Autre y paraît propre à l’homme moderne, voire postmoderne, qui est confronté à une nouvelle

réalité et chez qui le sens de l’altérité devient source de quêtes individuelles, existentielles et culturelles. Déception, échec, éclatement de mirage, voilà

les sentiments qu’éprouve l’auteure en contrée étrangère. I. F. s’affirme désormais double et dédoublante. Une nouvelle identité apparaît par opposition

à l’altérité : « Hélène, apprends/à ne jamais retourner en arrière. […]

Ne regrette pas le foyer/la famille restée à Sparte » (Paysages vibrants, 14-15).

       Mais le pays n’a plus ses racines dans un espace géophysique précis et devient le symbole d’une diaspora de par le monde qui partage le même

imaginaire et la même mythologie. Voix du monde, voix de lumière, la poésie de I. F. emporte le lecteur dans un voyage poétique en quête de lumière.

Voix méditerranéenne, de soleil et de mer, voix multiple entre les deux rives de la Méditerranée, I. F. fait sienne une poésie humaine au-delà

des frontières, des identités et des cultures. Comme la belle Hélène de Pâris, la poétesse refuse de rentrer, et trouve enfin sa voix/voie loin du pays

natal. Exil et mythes, éclatement des voix, mirage de cultures et de civilisations, I. F. nous lègue une poésie vibrante, symphonie de lumières et de couleurs.

Efstratia OKTAPODA

        Présentation du recueil de poésie de Ira Feloukatzi «Mythologies d’Amour »
Présentations par Zacharie Katsakos, critique littéraire - Poète
et Evangelia Petrougaki, philologue - Poète
Lectures par Ira Feloukatzi, journaliste – Poète

Modérateur Yannis Markakis,membre du conseil club "Terre des Rencontres"
Accompagnement musical : Hercule Prinianaki, Yiannis Vamvoukaki

                                                         *** 

                                Ζαχαρίας Κατσακός

                                      κριτικός λογοτεχνίας - ποιητής

                              Παρουσίαση της ποιητικής συλλογής

                        «Μυθολογίες του έρωτα» Ήρας Φελουκατζή

7/9/2012, Δήμος Mαλεβιζίου, ΚΡΗΤΗ

Το ποίημα «Ο άνθρωπος που γεννούσε τοπία», ανοίγει το ταξίδι μου στην ποίηση της Ήρας Φελουκατζή. Ποίηση που χαρακτηρίζεται σχεδόν πάντα από μιαν έντονα βιωμένη αίσθηση αναζήτησης και υπέρβασης.

Τόσο από το πρώτο της έργο, που τιτλοφορείται «Συνειρμοί», με την επιγραμματικότητα της μορφής και του ειρμού, με τον υποφώσκοντα στοχασμό και τη λιτότητα της έκφρασης, όσο και από το δεύτερο ποιητικό της βιβλίο  «Διαδρομή στα δονητικά τοπία», με το στίχο να λειτουργεί ως εστία εκφραστικών προβολών και συμβόλων που διαχέονται σε ολόκληρο το ποιητικό σώμα, η Ήρα Φελουκατζή κατέθεσε στα έργα αυτά καίρια σημεία που χαρακτηρίζουν τη φωνή της.

Η τελευταία ποιητική της συλλογή με τον τίτλο «Mυθολογίες του έρωτα» δεν αποτελεί παρά μια ποιητική περιπλάνηση στις μορφές και στις ζωντανές μνήμες του έρωτα, έτσι όπως αυτές βιώνονται από το ποιητικό υποκείμενο και εγγράφονται στο ποιητικό σώμα μέσα από ποικιλία αισθήσεων, συναισθημάτων και καταστάσεων. Τα επτά μέρη της ποιητικής συλλογής μολονότι εκκινούν από διαφορετική αφετηρία, ενορχηστρώνουν μια ποιητική γλώσσα που καταλήγει σε μια προσωπική μυθολογία μέσα από την οποία αναδύονται και εκφράζονται άλλοτε ήπια και άλλες φορές αιχμηρά, αισθηματικά φορτία.

Η ποιήτρια προσεγγίζει το ανθρώπινο πάθος και τις εκφάνσεις του. Παρατηρεί και διατυπώνει απλές και μεικτές ποιητικές μορφές, σχεδιάζει όψεις αντιθέτων, καταλήγει στον ποιητικό αναστοχασμό συντελεσμένων ματαιοτήτων.

Μερικά από τα σήματα που εγγράφονται στο βιβλίο της Ήρας Φελουκατζή είναι η πολυδιάστατη δυναμική του ερωτικού βιώματος που οδηγεί στην αναζήτηση και τη μελέτη διεργασιών της ψυχής, διαθέσεων, κινήτρων και επιθυμιών, αλλά και ο έρωτας ως πολύπτυχη εστία συγκρούσεων, προσωπικών και κοινωνικών στάσεων και συμπεριφορών, η συναίρεση ποικίλων συνδηλώσεων, η μοναξιά και η περιπέτεια της υπαρξιακής ταυτότητας του υποκειμένου, ο εγκρατής και διάχυτος αισθησιασμός που απλώνεται σε όλο σχεδόν το ποιητικό σώμα, η μεταφυσική του ανθρώπινου νόστου στις πιο κρυφές και άδηλες μορφές της ανάγκης, η μεταφυσική τελικώς του ίδιου του έρωτα σε μια συμπαιγνία ετεροτήτων, όπως φως - σκοτάδι, σκιά - ύλη, θάλασσα - βουνό.

Η ποιήτρια ασκείται στο ερωτικό και στο αισθησιακό βίωμα. Δοκιμάζει τη φύση του και ελέγχει τα όριά του. Ως υποκείμενο ακούει τις συγχορδίες του βιώματος βλέποντας σκιές και είδωλα στους ασημένιους καθρέφτες της ζωής της. Η ύπαρξή της αντανακλάται στις ίδιες της τις μνήμες, βρίσκεται στο σταυροδρόμι επιλογών και ποιητικών αιρέσεων και κρίσεων, αντιλαμβάνεται το σώμα της ως αιωρούμενη μάζα ή σαν φωτιά κάτω από πάγους. Μέσα από την περιπλάνησή της και την αναζήτηση ενός άλλου εαυτού, θα οδηγηθεί σε μια γνώση που θα επικυρώσει μέσα της όλες τις αντιφάσεις και τα αδιέξοδα που συνιστούν οι ανθρώπινες σχέσεις. Προς το τέλος αυτής της αναζήτησης, η θάλασσα, το τοπίο, ο χρόνος και οι καιροί θα συμβολίσουν τις όψεις της ιστορίας και του τόπου, η προσωπική ιστορία της ποιήτριας θα γίνει κοινή ιστορία, βίωμα κοινό του πόθου και των συνειρμών, η αυταπάτη του έρωτα και των αισθήσεων θα γίνει τόπος κοινής μνήμης και περιπέτειας. Αναπλάθεται με τον τρόπο αυτό η ίδια η ποιήτρια, καθαίρεται το ποιητικό αίσθημα για να συμπληρωθεί η δική της κάθαρση, κάθαρση ψυχής – σώματος. Αφήνει οριστικά πίσω της έναν κατακερματισμένο κόσμο βαδίζοντας προς την καθαρότητα και τη διαύγεια του φωτός. Οι σκιές θα ανοίξουν σαν κουρτίνες και θα δώσουν τη θέση τους στην έννοια της αγάπης, έννοια οικουμενική. Η αγάπη ως οριστική και εντελής έκφραση του ποιητικού κράματος.

Η γυναίκα επίσης συμβολίζεται, γίνεται μήτρα που γεννά τον πόθο και τον έρωτα μέσα σε ένα ρευστό, διαρκώς μεταβαλλόμενο κοινωνικό τοπίο, ένα τοπίο εκκωφαντικής σιωπής. Μέσα σε αυτό εγκλωβίζεται η γυναικεία περιπέτεια, η πορεία των ρόλων των φύλων, η χειραφέτηση του σώματος και του νου, η διάρκεια των ρόλων και η έκρηξη της ουτοπίας. Με άλλα λόγια, μελετώντας κανείς το βιβλίο έχει την αίσθηση ότι οι επιμέρους ενότητες λειτουργούν αυτόνομα, αποτελούν όμως ταυτοχρόνως και όψεις μιας πορείας μέσα από την οποία το ποιητικό υποκείμενο εγγράφει το δικό του «μαρτύρημα» στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται οι εποχές τη διαμόρφωση του γυναικείου βλέμματος.

Στο ποίημα «Πέτρινα ομοιώματα» που μόλις ανέγνωσα -ένα από τα πιο εμπνευσμένα ποιήματα της συλλογής- διαπιστώνουμε τρία καίρια σήματα που αποτελούν και γενικότερα τυπολογικά χαρακτηριστικά του βιβλίου:

Η σκηνοθεσία: οι ήχοι της νύχτας, ο ρυθμός των σωμάτων, ο ανοιχτός και ο κλειστός χώρος της δράσης, τα χρώματα, το νερό, η ύλη, οι οσμές και οι γεύσεις, όλα αυτά σημαίνονται στη γραφή της, το ποιητικό σώμα μοιάζει να σκηνοθετείται, έτοιμο να συμπληρώσει τις ψηφίδες ενός πανοραματικού μωσαϊκού.

Η λανθάνουσα «αφήγηση»: τα ποιήματα αποκτούν μια γήινη αίσθηση συνομιλίας, είναι μικροί εσωτερικοί μονόλογοι. Η περιπέτεια της ιδέας απλώνεται σε όλη την έκταση του ποιήματος και λειτουργεί σαν υπόστρωμα πάνω στο οποίο αναπτύσσεται  μια λανθάνουσα «πλοκή» ή γίνεται πεδίο πάνω στο οποίο ο αναγνώστης δημιουργεί τη δική του «πλοκή».

Η συναίρεση ρεαλισμού και μεταφυσικής: σε ένα μεγάλο μέρος του ποιητικού corpus η ζεύξη ρεαλισμού και μεταφυσικής λειτουργεί ως σημείο ενός προαναγγελθέντος τέλους. Προετοιμάζεται σταδιακά μια «μεταφυσική της υπέρβασης» και συμπληρώνεται με την εκπνοή του ποιητικού σώματος.

Η ποίηση της Ήρας Φελουκατζή είναι ουσιαστικά ποίηση δραματική. Η δραματικότητα των στίχων της απλώνει την έντασή της σε όλο το ποιητικό σώμα. Όμως, τα ποιήματα που συγκροτούν την ποιητική αυτή συλλογή εμπεριέχουν και θραύσματα ενός ιδιότυπου, υπόγειου θα έλεγε κανείς, λυρισμού, ο οποίος αναδύεται στην  επιφάνεια του αισθήματος με τρόπο λιτό και μετρημένο. Το αίσθημα δεν διογκώνεται παρά το γεγονός ότι είναι αποτέλεσμα μιας καλά οργανωμένης και πυκνής ποιητικής συγκίνησης. Ο στίχος επίσης δεν πάσχει από λυρικές εξάρσεις αν και το πάθος είναι σχεδόν έτοιμο να εκραγεί. Η βραδυφλεγής αυτή ποιητική ανάγνωση οδηγεί ακριβώς σε αυτούς τους μικρούς λυρικούς θύλακες, όπως για παράδειγμα:  «Από εσένα ξεκινώ. / Από τους ώμους σου / φυτρώνουν τα φτερά μου.» Ή σε άλλο σημείο: «Κάθισα δίπλα σου, / τίναξα από πάνω μου την άμμο / μπήκα στο βλέμμα σου, / απογειωθήκαμε, χαθήκαμε / στην τροχιά του αστεριού / που μας έπαιρνε / έξω από τον κόσμο

Συμπληρώνοντας αυτή την κριτική προσέγγιση και εκτιμώντας συνοπτικά τις «Μυθολογίες του έρωτα» θα έλεγα ότι στην ωριμότερη συλλογή της η Ήρα Φελουκατζή κατέθεσε στα ελληνικά γράμματα μια ποίηση στην οποία το ερωτικό βίωμα εγγράφεται ως ανάγκη υπέρβασης των ποικίλων «εγώ» και ως τέτοια πρέπει να προσληφθεί. Λειτουργεί όμως και ως δυναμική εξομολόγηση. Στο πλαίσιο αυτό ο λόγος της Ήρας Φελουκατζή δεν είναι ο γνωστός εσωστρεφής εξομολογητικός λόγος που συνήθως κατατίθεται στη λογοτεχνία με ομόλογη θεματολογία, αλλά ένας λόγος αιχμηρά εξωστρεφής. Για το λόγο αυτό το βιβλίο αποτελεί και μια προσωπική κατάκτηση της Ήρας Φελουκατζή.

                                               ***

                              Ευαγγελία Πετρουγάκη

                                      Φιλόλογος - ποιήτρια

                Παρουσίαση της ποιητικής συλλογής

         «Μυθολογίες του έρωτα» Ήρας Φελουκατζή

           7/9/2012, Δήμος Μαλεβιζίου, ΚΡΗΤΗ                                

«Μονάχα το φως\ δονείται στον ορίζοντα .Λαμπερό σύμπαν\

   εκπέμπει τον αιώνιο συνειρμό.\Ακούω τον απόηχο στο κοχύλι της

   θάλασσας\να διηγείται ακατάπαυστα την μυθολογία των ερώτων\

   τη συγχορδία της αγάπης\ που εκτυλίσσεται ατέλειωτα\

   μπροστά στους ασημένιους καθρέφτες». (Χρυσό φως)

Ερώτων μυθολογίες, αγάπης συγχορδίες αντηχούν ακατάπαυστα στο ποιητικό σύμπαν της κ. Ήρας Φελουκατζή, η οποία γνωρίζει καλά πως μέσα από το μύθο και μέσα από την ποίηση φτάνουμε ευκολότερα στις μεγάλες αλήθειες. Ο έρωτας ως πόνος, ως μνήμη και λήθη, αλλά και ως ανάπλαση και αναγέννηση διατρέχει τα ποιήματα της τελευταίας συλλογή της, με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Μυθοπλασίες του έρωτα». Ποιήματα που εκφράζουν την ανάγκη του ποιητικού υποκειμένου να βρει την ταυτότητά του, να πραγματωθεί μέσα από το βλέμμα του άλλου, του αγαπημένου. Ποιήματα, όπου είναι προφανής αυτή η λαχτάρα, η αναζήτηση του άλλου, ο πόθος μιας αγάπης που «σαρώνει σκιές και λυτρώνει», μιας αγάπης που τόσο επιδέξια στερούμε ο ένας από τον άλλο.  «Από σένα ξεκινώ\ από τους ώμους σου\ φυτρώνουν τα φτερά μου».(Αγάπη το πρώτο ποίημα της συλλογής)  «Είμαι γεμάτη γιατί υπάρχεις»,  «Να έρθεις να με σηκώσεις/ να με ξεθάψεις/ από όλα όσα με κλείνουν στα τείχη μου/ να με γεννήσεις πάλι στην αγκαλιά σου/ στη φαντασία του καθρέφτη». (Ο μύθος) Το βλέμμα του άλλου είναι τόσο καθοριστικό, ακόμη και για την ίδια την ύπαρξη.  «…για να ‘χω μέσα μου/ τη φωνή και τα μάτια σου/ όταν πιστεύω ότι ζω/ ήρθα». (Συνάντηση).

«Τα μάτια σου ακόμα με καίνε\κάρβουνα αναμμένα» (Ξένος) ή «Μόνο τα μάτια σου είναι ζωντανά.\ Τίποτε άλλο δεν είχα να πονέσω\ αυτό το βλέμμα μ’ έκαιγε\ τις νύχτες αχόρταγο».(Αχόρταγο βλέμμα).

Η έξαρση και η ύφεση του πάθους, με όλες τις διαβαθμίσεις και τις μεταστροφές, αλλά και η οδύνη της μοναξιάς είναι οι βασικοί άξονες της συγκεκριμένης ποιητικής συλλογής. Η οδύνη του έρωτα είναι οδύνη της μοναξιάς. Κοινωνία και μοναξιά, επιθυμία του έρωτα αντιτίθενται και συμπληρώνονται. Η ζωή μας ολόκληρη διακατέχεται από αυτή τη διαλεκτική. Η μοναξιά που αποτελεί αυτή καθεαυτή, τη συνθήκη της ζωής μας, εμφανίζεται σαν δοκιμασία και κάθαρση Όλες μας οι προσπάθειες έχουν σκοπό την κατάργηση της μοναξιάς. Αν και η ανάβαση στην κρημνώδη πλαγιά του έρωτα μοιάζει σισσύφεια, όμως η ύπαρξή μας επιμένει στην πρωτόπλαστη αθωότητα. Από τον έρωτα ζητούμε να μας δώσει ένα κομμάτι αληθινής ζωής. Μια στιγμή ζωής ακέραιης, όπου να συνθηκολογούν, να φιλιώνουν η ζωή με το θάνατο, ο χρόνος με την αιωνιότητα. Αυτό το αίτημα, αυτόν τον πόθο ανιχνεύουμε σε πολλά ποιήματα της συλλογής ,όπως π.χ. στο ποίημα «Με το παιγνίδι»

«Με γέλια ,με κλάματα,/ με το παιχνίδι,/ δραπετεύουμε στα περιγράμματα./Για να γίνουμε πάλι καινούριοι,/πρωτόγονοι,/ πρωτόπλαστοι/ στην πρώτη ημέρα της δημιουργίας.»

Δημιουργία και καταστροφή μέσα στην ερωτική πράξη συγχωνεύονται και  ο άνθρωπος διακρίνει μια κατάσταση πιο τέλεια, όταν το εφήμερο, η μικρή στιγμή, συναντά την αιωνιότητα.O χρόνος καταργείται. Το απόλυτο αποκαλύπτεται ως υπερκόσμιο φως.

«Μια νύχτα έσκυψα επάνω σου,/ και μπήκα μέσα σου. Τότε έσβησε το  τοπίο,/ έγινε ο ορίζοντας φωσφορικό καλειδοσκόπιο με χιλιάδες άστρα» (Κρυμμένοι απ’ τον κόσμο).   

«πως θα έρθει η ώρα της επιστροφής;/ Πως θα μας πάρει το ταξίδι/ να βγούμε έξω από τον κόσμο;/ Κι αν καταργούσαμε το χρόνο/ να ξεχαστούμε αγκαλιασμένοι ατέλειωτα στο έρημο ακρογιάλι;/ Κάθισα δίπλα σου/ τίναξα από πάνω σου την άμμο,/ μπήκα στο βλέμμα σου,/ απογειωθήκαμε χαθήκαμε/ στην τροχιά του αστεριού/ που μας έπαιρνε/ έξω από τον κόσμο» διαβάζουμε στο ποίημα .( Απογείωση.)    

            Το σώμα, άλλοτε μετέωρο, άλλοτε ακέφαλο ή ως σώμα του καλοκαιριού(τίτλοι από ποιήματα της συλλογής) είναι παντού παρόν, ως φορέας της επιθυμίας να εγκολπωθεί κάθε στιγμή της ύπαρξης. Πίσω από τις λέξεις πάλλεται το ερωτικό βίωμα , που διασώζει όχι το σώμα αλλά τη μνήμη της ηδονής του. Όλοι οι πολυτροπισμοί της γυναικείας ύπαρξης, που αναζητά την ταυτότητά της, οι πολυμορφίες των αισθημάτων, είναι καταστάσεις που έρχονται και φεύγουν διαγράφοντας κύκλους, καθοδηγούμενες από την τέχνη της ποιήτριας, μ’ ένα ιδιαίτερο συνεκτικό ρυθμό, αφηγηματικό ή συνειρμικό.

«Οι άντρες που ερωτεύτηκα/ έχουν το πρόσωπό σου./ Με τις γυναίκες που αγάπησες/ σε μοιράζομαι./ Ανάμεσα τους φύτρωσα/ με τη δίψα αυτή/ που φέρνει η δίψα σου./Ανάμεσά μας τόση απόσταση και τόσος χρόνος./ Όλο φεύγω όλο έρχομαι και σε χάνω αδιάκοπα».

«Το μεγάλο παιγνίδι των ανέμων/ σαρώνει τα κρυφά οχυρά/κι όλα καινούρια/ στον κάθε ερχομό σου, να γινόμαστε πάλι, αχόρταγα,/σάρκα και μέλι»

 Ο έρωτας από τη φύση του μυθολογεί. Μα όταν από την περιοχή του μύθου εκπέσει στην καθημερινότητα και η απόσταση καταργείται, η αίγλη του ειδώλου χάνεται. Ο ανδριάντας, γίνεται αγαλματάκι ασήμαντο ή κομφετί Αποκριάς, ακόμη και ερπετό. Τελικά η πραγματικότητα, όπως λέγεται, είναι το ναυάγιο των πόθων, που τελικά περισυλλέγει η ποίηση.

«Έγινες κομφετί για Απόκριες./ Φύσηξα την παλάμη μου/ έφυγαν και σκόρπισαν/ τα ψεύτικα αστέρια».(Κομφετί)

«Το ανάστημά σου χαμήλωσε./ Το κεφάλι σου γυρίζει ανάποδα/ να, τώρα γίνεσαι φίδι/σφυρίζεις και γλιστράς / έξω από την καρδιά μου».(Ερπετό)

Η απομυθοποίηση έχει συντελεστεί. Το ποιητικό υποκείμενο δραπετεύει από το τέλμα της καθημερινότητας. Αρνείται να συμβιβαστεί με τη διαρκή έκπτωση της ποιότητας, αν και γνωρίζει πως το τίμημα είναι πολύ σκληρό. Παρ’ όλα αυτά δεν θα υποχωρήσει. « Ο καλύτερος τρόπος εκδίκησης είναι να μην αφομοιωθείς», λέει ο Μάρκος Αυρήλιος. Ανάλογη αντίληψη συναντούμε στο ποίημα «Ο θεατής». « Αντέχω όλες τις επεμβάσεις./ Έχω τη δύναμη να ριψοκινδυνεύσω/ για να γίνω καινούρια,/ να μην παγώσω/ σαν όλους τους άλλους/ και σαν  εσένα/ σ΄ ένα σχήμα τελειωτικό».  Έτσι κλείνει ο κύκλος, τα θησαυρίσματα της εμπειρίας, γίνονται «στάχτες της μνήμης», ενώ άσβηστη μένει μόνο η οδύνη της μοναξιάς. Ένας σαπφικός απόηχος ακούγεται στο ποίημα «Η νύχτα».

«Φεγγάρι ολόγιομο ανεβαίνει,/ δείχνει μια θάλασσα αστραφτερή./Μακριά ταξιδεύει το καράβι σου./ Κι εγώ μονάχη εδώ,/ κρατιέμαι στο βράχο».

«…Το καράβι γύριζε πίσω./ Ήμουν μόνη στη γέφυρα./ Κάνω πως υπάρχω/ αλλά δεν είμαι πουθενά. …Βγήκα να περπατήσω στη βροχή./Η παράσταση τελείωσε,/ τα τραγούδια μπήκαν στη θέση τους /στο ντουλάπι των αναμνήσεων». (Επιστροφή) 

Αρχέγονα  συναισθήματα, που παρά τη χειραφέτηση της γυναίκας και την απελευθέρωση των ηθών, παραμένουν διαχρονικά. Γιατί η ανάγκη υπέρβασης της μοναξιάς, η νοσταλγία ενός χαμένου παραδείσου, μιας προγενέθλιας ζωής, βρίσκονται στα έγκατα της ανθρώπινης υπόστασης. Η γέννηση και ο θάνατος είναι εμπειρίες μοναξιάς.  Εδώ ίσως βρίσκονται  και οι ρίζες της ποίησης.

Πέρα από τις ερωτικές περιπλανήσεις της σύγχρονης γυναίκας, το βαθύτερο θέμα της ποιητικής συλλογής της κ. Ήρας Φελουκατζή αποτελεί η ολοκληρωτική ανακαίνιση της ύπαρξης, ως αποτέλεσμα αυτογνωσίας,  μέσα από την εμπειρία του έρωτα. Η αναγεννητική δύναμη της αγάπης εξάλλου  μόνο με το θάνατο μπορεί να παραβληθεί, όπως λέει το βιβλικό Άσμα ασμάτων «Κραταιά ως θάνατος αγάπη».

« Στην άκρη των ανασχηματισμών/ συναντιόμαστε με τα χίλια πρόσωπα,/ μ’ αυτή τη μέθη, αυτή την ενδόμυχη γνώση/ στην ανάπλαση του έρωτα» διαβάζουμε στο ποίημα «Αρχέγονη συνάντηση»

Ο πρωτοπρόσωπος ποιητικός αφηγητής, συνθέτει ένα εικονοπλαστικό λόγο οικείο, χωρίς υπερβολές και γλωσσικές διακοσμήσεις, που κάποτε αποκτά δραματικό χαρακτήρα, χωρίς όμως η οπτική του να καταλήγει σε αδιέξοδο.Οι ορίζοντες παραμένουν ανοιχτοί κι ο «έρωτας ένας, ανέπαφος/ που μέσα μας πάντα περιμένει. / ψάχνει νέα μορφή η αγάπη, καινούρια διάσταση/ να γεννήσει μύθο/ να αναζωογονηθεί και να υπάρξει μέσα από την αίσθηση», μας λέει στο ποίημα Έρωτας ανέπαφος. Άνεμος αισιοδοξίας αρχίζει και πάλι να πνέει. Αρχίζει της ερωτικής περιπέτειας ο νέος κύκλος.

Η ποίηση της Ήρας Φελουκατζή  ανιχνεύοντας τα αρχέγονα συναισθήματα, τις πολλαπλές διαστάσεις και περιπλανήσεις του έρωτα , είναι σταθερά προσανατολισμένη, ως ωραίο άνθος ηλιοτρόπιου προς ένα υπερκόσμιο φως, συμπαντικής αρμονίας, την αρμονία της αγάπης, όπως εκφράζεται στο εξαιρετικά ενδιαφέρον  ποίημα, «Μαντόνα», με το οποίο κλείνει η συλλογή.

«Φωσφόριζε μέσα στη νύχτα/ το άγαλμά της./ Φώτιζε όλη τη θάλασσα από το ακρωτήρι. Σκαμμένη φιγούρα στην πέτρα / με πολύτιμα πετράδια/ γαλάζια χρυσά,/ στα ψηφιδωτά της άμφια./  Αχτίδες έβγαιναν από τα χέρια της. /Ήταν κρυμμένη πολύ βαθιά μέσα στη μαγική σπηλιά./ Κανείς δεν ήξερε να φτάσει ως εκεί. / Όμως τις νύχτες το ασημένιο φως έλουζε το πέλαγος κι έκανε ν’ αντηχεί/ ως την άκρη του κόσμου/ μια εξαίσια μουσική. /Τον κρυστάλλινο ήχο της ψυχής/ που ενώνει γη και ουρανό/ μέσα στην υπέρτατη αρμονία/ της αγάπης».

Δεν είναι εύκολο να σταθεί κανείς σε όλα τα ενδιαφέροντα θέματα , μιας εκτενέστατης ποιητικής συλλογής, όπως η συγκεκριμένη, μέσα στα περιορισμένα χρονικά περιθώρια  μιας παρουσίασης, χωρίς να γίνει κουραστικός. Γι’ αυτό θα ήθελα   μόνο, τελειώνοντας να ευχηθώ στην κ. Φελουκατζή να είναι καλά και να συνεχίσει να γράφει, να δημιουργεί, δίπλα στο όμορφο ακρογιάλι της Αγίας Πελαγίας, απολαμβάνοντας  «ποντίων κυμάτων ανήριθμον γέλασμα», της θάλασσας τ’ αμέτρητα, γελαστά κύματα.

                                                          ***  

PHILIPPE TANCELIN

Poète Philosophe

 Préface du recueil "MYTHOLOGIES D'AMOUR"

Editions L'HARMATTAN  2011 

                                           

                          Solitude, solitude éclairée jusque dans les veines.

L’écriture chemine  à travers les visages de pays disparus,

ressuscités de toutes les mélancolies

Solitude des quêtes, des départs rendus au bord de déchirure

dans un regard devant la brume

que cherche le chemin d’écrire

Quel tourment devient douleur de paysages immenses

où les yeux se fixent, déclinent l’obscur,

quelle promesse de tant de vagues reforme un monde

pour d’autres rives d’un même sang d’histoire.

Ira Feloukatzi sait l’écueil des lignes qui se rassemblent

sur la page pour dessiner les décombres de l’événement

Comment écrire sous les décombres

pour que lève entre les printemps consumés l’histoire accomplie

d’un temple de la rencontre entre le rêve et l’horizon indéfini

Comment décrire sans que s’épuise le souvenir

Comment déchaîner la nuit avant la traversée d’absences à l’autre

Comment résonner du peuple d’ombres

recouvrant le sacrifice des étoiles

Le poète transforme l’exil des mythes en une créature bariolée

de voyages à travers l’immobile

alors le verbe se fait passeur d’aube

procession d’oiseaux tisseurs d’oracles

pour que s’annonce la rencontre d’origine

le secret espoir d’une époque haussée à ses silences

tendue à la supplique des vagues de mémoire

mémoire de l’eau, mémoire des pierres, mémoire des cendres.

Le poète répond à la dispersion mélodieuse des éclats de voix

Il écrit alors le vibrant matin de ses séductions

un matin d’évasion pour résister  à la séparation

                                                 ***

« Μοναξιά. Φωτισμένη μοναξιά μέχρι μέσα στις φλέβες.

Η γραφή οδεύει ανάμεσα σε πρόσωπα από χαμένες χώρες

αναστημένα από όλες τις μελαγχολίες.

Μοναξιά των αναζητήσεων,  των αναχωρήσεων

που φτάνουν ως τα όρια του σπαραγμού

το βλέμμα  μπροστά στην ομίχλη

ψάχνει στο δρόμο της γραφής 

η θλίψη γίνεται οδύνη σε απέραντα τοπία

όπου το βλέμμα προσηλώνεται, απαρνούμενο το σκοτάδι,

με την υπόσχεση ότι τα κύματα ξαναπλάθουν τον κόσμο

σε άλλες όχθες με το ίδιο αίμα της ιστορίας.

Η Ήρα Φελουκατζή γνωρίζει τις συμπληγάδες των γραμμών

που συγκεντρώνονται στη σελίδα για να σχεδιάσουν τα ερείπια των γεγονότων.

Πως να γράψεις κάτω από τα ερείπια, για να ανεγερθεί μέσα από την καμένη Άνοιξη

η εκπληρωμένη ιστορία ενός ναού της συνάντησης ανάμεσα στο όνειρο

και στον απροσδιόριστο ορίζοντα. 

Πως να περιγράψεις χωρίς να εξαντληθεί η ανάμνηση

πως να βιώσεις την παραφορά της νύχτας πριν διασχίσεις την απουσία του άλλου

πως να αντηχήσεις το λαό των σκιών που επικαλύπτουν τη θυσία των άστρων

η ποιήτρια μετασχηματίζει την εξορία των μύθων

σε μια πολύχρωμη οπτασία ταξιδιών

που οδεύει ανάμεσα στην ακινησία

τότε ο λόγος γίνεται πορθμέας της αυγής,

πομπή από πουλιά που υφαίνουν τους χρησμούς

για να αναγγελθεί η αρχέγονη συνάντηση

η μυστική ελπίδα μιας εποχής ανάτασης

πάνω από τις σιωπές

τεταμένης στην ικεσία των κυμάτων της μνήμης

μνήμη της θάλασσας, της πέτρας, μνήμη από στάχτες.

Η ποιήτρια απαντά στη μελωδία της εσωτερικής φωνής

γράφει τότε τη δονητική αυγή της απόδρασης,

της αντίστασης στους χωρισμούς,

την αυγή της χάρης και της απολύτρωσης.

                                      ΦΙΛΙΠ ΤΑΝΣΕΛΕΝ     

Ποιητής – Φιλόσοφος

***

MICHEL DE MAULNE

Présentation de la poésie de Ira Feloukatzi au cours de la soirée du 9 Janvier 2001 dans le cadre des «7 rendez-vous de Poésie Grecque Contemporaine» au THEATRE MOLIERE.

---

          Au cœur de la poésie de Ira FELOUKATZI se trouve surtout l’être humain, avec ses joies, ses souffrances, ses amours,  ses rêves ses interrogations, ses visions. Sa résume un peut l’être humain avec sa part d’ ombre et de lumière. L’auteur dépeint avec une certaine lucidité je dois le dire, et de façon claire les émotions,  les expériences à travers lesquelles chacun peut se reconnaître ou reconnaître sa propre histoire, ses amours, ses déceptions, ses espoirs ou ses exaltations.

            Au centre de toutes ses préoccupations le poète situe une sorte de vision lucide des archétypes du pouvoir. C’est un mot qui revient toujours dans ses interrogations «l’archétype». Oppresser - victime – révolte, le conflits, la dualité, l’injustice, sont des sujets brûlants qui la touchent quotidiennement je crois dans sa profession de journaliste. Ils sont donc une matière à réflexion qui permet peut être le dépassement des états de violence et de souffrance collective et personnelle, afin d’ élever la conscience et de ramener l’ombre vers la lumière.

            La grande part de poésie de Ira Feloukatzi est consacrée à l’amour. L’ éros - passion avec les rivalités, les antagonismes, la séparation, les retrouvailles, l’éternel dialogue entre féminin et masculin. Il y a la tendresse, le regard posé sur un enfant, l’appel du rêve qui sublime la réalité. Son premier recueil « Résonances », qui vient de ressortir, est un livre inspiré de son lien avec la Grèce. Sur la photo de la couverture du recueil qu’elle a réalisé et qu’elle aime beaucoup, il y a des reflets de lumière, ce sont des étoiles dans l’eau. Toujours relier le bas avec le haut. C’est une recherche constante chez elle.

            Le fil conducteur entre ses poèmes est une intense recherche de vérité, de beauté, c’est une réalité. Dans ses livres il y a  une sorte de passage initiatique. Il y a une recherche très forte sur elle même, ce qu’on retrouve dans l’ alchimie, dans les symboles, il y a cette éternelle recherche de l’être humain de dépasser sans cesse ses propres limites. Ira Feloukatzi est née à l’ île de Samos en Grèce, elle fait des études de journalisme à Paris, vit en France. Elle s’exprime en cette langue merveilleuse qui est le français et qui s’est enrichi grâce a beaucoup d’ auteurs étrangers qui vivent ici. Elle a eu raison de venir en France parce que ce l’ essai de ce « métissage » est assez extraordinaire.

Elle a collaboré avec beaucoup de journaux, des revues, des télévisions. Son intérêt se concentre sur l’analyse de l’activité politique et sociale et aussi sur des questions de civilisation, d’ art, de culture, et puis depuis un certain temps des réflexions spirituelles. Elle fait partie du mouvement des poètes français, participe régulièrement à des nombreuses manifestations. J’ ajoute que le peintre Fassianos a fait des magnifiques dessins pour son recueil « Paysages Vibrants » qui méritait  Fassianos. –

                                            

MIΣΕΛ ΝΤΕ ΜΟΛΝ

Παρουσίαση της ποίησης της Ήρας Φελουκατζή σε εκδήλωση που έγινε 9/1/2001 στο παρισινό Θέατρο «THEATREMOLIEREMAISONDELAPOESIE», στα πλαίσια του «Κύκλου ελληνικής ποίησης», («7 ραντεβού με τη σύγχρονη ελληνική ποίηση», Νοέμβριος 2000 – Ιανουάριος 2001).

                                                

Στο επίκεντρο της ποίησης της Ήρας Φελουκατζή βρίσκεται πάνω από όλα ο άνθρωπος, με τις χαρές, τις οδύνες, τούς έρωτές του, τα όνειρά, τα ερωτήματα, τα οράματά του. Είναι μια συνοπτική άποψη για την ανθρώπινη ύπαρξη και τα στοιχεία που την διέπουν σκοτάδι και φως. Η ποιήτρια περιγράφει με σαφήνεια  πρέπει να πω και με διαύγεια, συναισθήματα, συγκινήσεις ανάμεσα στις οποίες καθένας μπορεί να αναγνωριστεί ή να αναγνωρίσει την ίδια του την ιστορία, τις αγάπες, τις απογοητεύσεις, τις ελπίδες και τις εξάρσεις του.

Στο επίκεντρο όλων των προβληματισμών της ποιήτριας τοποθετείται ένα είδος καθαρής ενόρασης των αρχετύπων της εξουσίας. Είναι μια λέξη που επανέρχεται στις αναζητήσεις της, το «αρχέτυπο». Καταπίεση - θύμα - εξέγερση, διενέξεις, διχασμός, αδικία, είναι καυτά θέματα που την αγγίζουν καθημερινά στο επάγγελμά της, τής δημοσιογράφου. Αποτελούν υλικό για έναν προβληματισμό που επιτρέπει ίσως το ξεπέρασμα των καταστάσεων βίας και οδύνης συλλογικής και προσωπικής, ώστε να ανυψωθεί η συνείδηση και να περιέλθει η  σκιά προς στο φως.

Το μεγαλύτερο μέρος της ποίησης της Ήρας Φελουκατζή είναι αφιερωμένο στον έρωτα. Στον έρωτα – πάθος, με τις αντιζηλίες, τους ανταγωνισμούς, το χωρισμό, την επανασύνδεση, τον αιώνιο διάλογο ανάμεσα στο θηλυκό και στο αρσενικό. Υπάρχει τρυφερότητα, το βλέμμα επάνω σε ένα παιδί, η επίκληση του ονείρου που εξιδανικεύει την πραγματικότητα. 

 Η πρώτη ποιητική της συλλογή «Συνειρμοί», που μόλις επανεκδόθηκε, είναι ένα βιβλίο εμπνευσμένο από τους δεσμούς της με την Ελλάδα. Στη φωτογραφία που κοσμεί το εξώφυλλο της ποιητικής συλλογής, πού πραγματοποίησε η ίδια και την αγαπάει πολύ, υπάρχουν αντανακλάσεις φωτός, σαν αστέρια που πέφτουν στο νερό. Πάντοτε η σύνδεση του ουρανού με τη γη. Είναι μια συνεχής αναζήτησή της.Το συνδετικό νήμα ανάμεσα στα ποιήματά της είναι μια εντατική αναζήτηση της ομορφιάς και αλήθειας. Στα βιβλία της υπάρχει ένα είδος μυητικής διαδρομής. Υπάρχει μια πολύ δυνατή υπαρξιακή αναζήτηση, κάτι που βρίσκουμε στην αλχημεία, στα σύμβολα, υπάρχει αυτή η αιώνια αναζήτηση του ανθρώπου να ξεπερνάει αδιάκοπα τα όριά του. Η Ήρα Φελουκατζή γεννήθηκε στη Σάμο, στην Ελλάδα, σπούδασε δημοσιογραφία στο Παρίσι, ζει στη Γαλλία. Εκφράζεται σε αυτή την υπέροχη γλώσσα που είναι τα γαλλικά και που εμπλουτίζεται χάρις σε πολλούς ξένους λογοτέχνες που ζουν εδώ.                                                                   Είχε δίκιο να έλθει στη Γαλλία, γιατί αυτή η             «επιμιξία» είναι εκπληκτική.                         Συνεργάσθηκε με πολλές εφημερίδες, περιοδικά, τηλεοράσεις. Το ενδιαφέρον της επικεντρώνεται στην ανάλυση της πολιτικής και κοινωνικής επικαιρότητας και επίσης σε θέματα τέχνης, πολιτισμού και στην πνευματική αναζήτηση. Συμμετέχει στο κίνημα των γάλλων ποιητών και σε πολυάριθμες λογοτεχνικές εκδηλώσεις. Προσθέτω ότι το βιβλίο της «Διαδρομή στα Δονητικά Τοπία» περιλαμβάνει  υπέροχα σκίτσα του ζωγράφου Φασσιανού.-

*

VASSILIS VASSILIKOS      

                          Auteur                         Présentation de la poésie de Ira Feloukatzi au cours de la soirée du 9 Janvier 2001 dans le cadre des « 7 rendez-vous de Poésie Grecque Contemporaine» au THEATRE MOLIERE.

     C’ est avec une grande surprise que j’ai découvert la poésie de Ira Feloukatzi. Je connais Ira depuis  30 ans. Je la connaissais comme journaliste d’ un autre niveau de beaucoup des personnes qui exercent la même profession. Je ne savais pas que depuis ces 30 ans elle était aussi poète. Elle m’ a envoyé son livre « Paysages Vibrants » traduit en français. Là j’ai ressenti moi même une vibration - car ce thème des vibrations est capital dans sa poésie -  et je l’ ai découverte différente. Puis j’ai lu son recueil « Résonances » antérieur aux « Paysages Vibrants ». Pris d’enthousiasme, j’ ai écrit un long article en Grèce pour annoncer cette nouvelle venue dans la poésie grecque. Ce sont les choses heureuses de la vie, quand sous une lumière différente se révèle chez un personnage que l’on aime une autre qualité, une substance intime, cet autre « moi » caché au creux de nous même, l’ Ange, le double de notre existence. –

                                                   

***

ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ

Παρουσίαση της ποίησης της Ήρας Φελουκατζή σε εκδήλωση που έγινε 9/1/2001 στο παρισινό Θέατρο «MAISON DE LA POESIE - THEATRE MOLIERE», στα πλαίσια του «Κύκλου ελληνικής ποίησης», («7 ραντεβού με τη σύγχρονη ελληνική ποίηση», Νοέμβριος 2000 – Ιανουάριος 2001).

---

 

Η ποίηση της Ήρας Φελουκατζή ήταν η μεγάλη έκπληξη της ποίησης για μένα που την γνωρίζω από 30 χρόνια. Ήξερα την Ήρα μόνο σαν δημοσιογράφο, που τοποθετεί την εργασία της σε ένα ανώτερο επίπεδο, αλλά δεν γνώριζα ότι ήταν και ποιήτρια όλα αυτά τα χρόνια. Μια μέρα πριν δύο χρόνια, έλαβα το βιβλίο της «Διαδρομή στα Δονητικά Τοπία» που έχει μεταφραστεί στα γαλλικά. Ένοιωσα τότε και εγώ προσωπικά μια «δόνηση» - καθώς το θέμα των δονήσεων είναι πρωταρχικό στην ποίησή της - και είδα τον ίδιο άνθρωπο με διαφορετικό βλέμμα. Ύστερα διάβασα την πρώτη της ποιητική συλλογή «Συνειρμοί», που κυκλοφόρησε τώρα σε νέα έκδοση και με ενθουσιασμό έγραψα στην Ελλάδα ένα μεγάλο άρθρο για να χαιρετίσω την άφιξη μιας νέας ποιήτριας, που γνωρίζαμε, αλλά που δεν ήξερα ότι ήταν ποιήτρια. Είναι ευτυχισμένες στιγμές που συμβαίνουν στη ζωή, όταν κάτω από διαφορετικό φως το ίδιο άτομο που αγαπάμε τοποθετείται διαφορετικά, σε σχέση με μια άλλη ποιότητα. Με αυτό το άλλο «εγώ» που κρύβεται στον καθένα από εμάς, τον «Άγγελο», που είναι ο σωσίας της ύπαρξής μας. .

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΗΣ ΗΡΑΣ ΦΕΛΟΥΚΑΤΖΗ

                               «Η ΥΠΕΡΒΑΣΗ»

      στη «ΣΤΟΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ» : Αθήνα 9/2/2007

 

             ΑΝΤΖΕΛΑ ΓΚΕΡΕΚΟΥ Βουλευτής

Η γνωριμία μου με την Ήρα Φελουκατζή μετράει δεκαετίες τώρα. Μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια, η κάθε μία από εμάς εξελίχθηκε με το δικό της τρόπο, ακολούθησε το δικό της δρόμο – χωρίς όμως ποτέ να χαθούμε. Και το να «χαθούμε» το εννοώ τόσο κυριολεκτικά, όσο και μεταφορικά. Ξέρετε, υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι μπορεί να συναντώνται συχνά ίσως μεταξύ τους αλλά στην πραγματικότητα έχουν «χαθεί». Εγώ με την Ήρα αντιθέτως, μπορεί να μην βρισκόμαστε όσο συχνά θα το θέλαμε, αλλά ποτέ δεν «χαθήκαμε». Έτσι ακριβώς νιώθω τη στιγμή αυτή, εδώ σήμερα. Έχω τη χαρά και την τιμή να μιλήσω σήμερα, για μια πραγματική φίλη, έναν πραγματικά «κοντινό» μου άνθρωπο.

Έτσι κι αλλιώς η «απόσταση» είναι, κατά τη γνώμη μου,  πάντα ένα σχετικό μέγεθος. Ένα από τα βασικά θέματα άλλωστε του βιβλίου της Ήρας, είναι και η απόσταση: η απόσταση που έχουμε διανύσει ως άνθρωποι κοιτάζοντας τη ζωή μας προς τα πίσω, η απόσταση που τηρούμε από τα όσα γίνονται γύρω μας, η απόσταση που έχουμε ακόμη να κάνουμε μέχρι να πετύχουμε τους στόχους μας. Αυτού του είδους λοιπόν η «απόσταση», δεν είναι γεωγραφική ή χιλιομετρική αλλά νοητική και συναισθηματική – γι’ αυτό άλλωστε και πάντα σχετική.

Η Ιρίνα είναι η ηρωίδα του βιβλίου της Ήρας Φελουκατζή. Είναι ένας άνθρωπος – πάνω και πρώτα απ’ όλα – «διαφορετικός». Δεν μπαίνει στο παιχνίδι της ζωής αποδεχόμενη αμαχητί τους όρους αλλά επιβάλει τους δικούς της. Και το κάνει αυτό, μέσα από τις «προσωπικές της μάχες», μέσα από το πείσμα και την επιμονή της, μέσα από τις σωστές και τις λάθος επιλογές της, που μόνο ο χρόνος είναι ικανός να τις κρίνει. Η Ιρίνα γεννιέται σε ένα νησί του Αιγαίου αλλά το «σχέδιο ζωής» που έχει στο μυαλό της, δεν ικανοποιείται από τις περιορισμένες δυνατότητες που της προσφέρονται. Το ίδιο όμως θα μπορούσε να πει κανείς και για τη ζωή της στην Αθήνα. Ούτε αυτή μπορεί να την κρατήσει. Το μέρος στο οποίο πραγματικά μπορεί να «ταιριάξει» είναι το Παρίσι. Θα έλεγε κανείς, ότι εκεί «αγκυροβολεί» για πρώτη φορά – και επιλέγει ένα «ασφαλές» αλλά και δημιουργικό αγκυροβόλιο τη στιγμή που η Ελλάδα μαστίζεται από την «καταιγίδα της χούντας». Βρίσκεται τη «σωστή στιγμή, στο σωστό μέρος». Ζει από κοντά ολόκληρη την πολυπληθή Ελληνική κοινότητα του Παρισιού, η οποία την εποχή εκείνη απαρτίζεται από όλα τα φωτεινά πνεύματα του τόπου μας, τα οποία η χούντα είχε εξαναγκάσει σε αποδημία. Τα γεγονότα του Μάη του ’68 στο Παρίσι, είναι το απόγειο της γενιάς εκείνης που οραματίστηκε ένα κόσμο νέο και διαφορετικό.

Η Ιρίνα είναι πάντα εκεί. Παρούσα σε όλα αυτά τα γεγονότα. Όχι όμως από απόσταση – όχι ως παρατηρητής, αλλά ως συμμετέχουσα. Κι αυτό ίσως είναι ένα από τα μεγάλα της ταλέντα: να μπορεί να αποτραβιέται στο δικό της σύμπαν, χωρίς όμως να χάνει ποτέ την επαφή με τον κόσμο γύρω της. Ενεργεί, δρα, παίρνει μέρος σε ότι συμβαίνει γύρω της και δεν το παρακολουθεί απλά αλλά το «συν-δημιουργεί». Το «εδώ και τώρα», η «επικαιρότητα» των πραγμάτων, την αφορούν άμεσα. Είναι άλλωστε και το επάγγελμά της: είναι δημοσιογράφος. Όταν όμως η Δημοκρατία επανέρχεται στη χώρα μας και σιγά-σιγά όλοι επιστρέφουν, η Ιρίνα τους συνοδεύει μέχρι το αεροπλάνο αλλά δεν εγκαταλείπει το «αγκυροβόλιό» της. Παραμένει στο Παρίσι και παντρεύεται μέσα σε 4 μήνες, τον άνθρωπο με τον οποίο ζει έναν κεραυνοβόλο έρωτα.

Τα πράγματα όμως γύρω της, αρχίζουν πλέον να αλλάζουν – και η αλλαγή αυτή δεν την ικανοποιεί. Μοιάζει σαν κάποιος ξαφνικά, να έχει αρχίσει να αφαιρεί το «νόημα» και την «ουσία» από τα πράγματα, αφήνοντας μόνο τη «στυγνή» και «κυνική» καθημερινότητα. Η ιδεολογία, το όραμα της αλλαγής της κοινωνίας, ο αγώνας για την κατάκτηση της ελευθερίας και της δημοκρατίας, παραχωρούν τη θέση τους στη μονοσήμαντη επιδίωξη της καριέρας, στην με κάθε κόστος «επαγγελματική επιτυχία» και στο αγχωτικό κυνήγι της «καταξίωσης» – έστω και αν αυτό σημαίνει «πορεία επί πτωμάτων». Αυτός όμως ο κόσμος, δεν είναι ο κόσμος της Ιρίνα. Όταν βλέπει τα πάντα γύρω να απομακρύνονται από τα δικά της αποδεκτά μέτρα, απομακρύνεται και η ίδια από τα πράγματα. «Πληρώνοντας» και το αντίστοιχο ψυχικό και συναισθηματικό κόστος. Αρχίζει πλέον και κατανοεί ότι το  «ασφαλές της αγκυροβόλιο», δεν της είναι πλέον αρκετό. Χρειάζεται μια διέξοδο, χρειάζεται μια αλλαγή και χρειάζεται εναλλακτικές λύσεις…

Σε αυτό ακριβώς το σημείο, εμφανίζονται μπροστά της δύο διέξοδοι – μια πραγματική και μία μεταφυσική: η πραγματική είναι η Ισπανία και η μεταφυσική, η αποκάλυψη της ύπαρξης ενός «παράλληλου σύμπαντος» με το οποίο μπορεί κάτω από προϋποθέσεις να επικοινωνεί. Η Ιρίνα επιλέγει και τα δύο – και με την επιλογή της αυτή, δραπετεύει: Δραπετεύει από το τέλμα της καθημερινότητας – Δραπετεύει από τη διαρκή έκπτωση της ποιότητας στις σχέσεις και στις επαφές της με τους άλλους ανθρώπους – Δραπετεύει τελικά από την παγίδα ενός γκρίζου και μουντού μέλλοντος το οποίο μοιάζει έτοιμο να την καταπιεί ολοκληρωτικά. Δραπετεύει προς το φως. Και εκεί βρίσκει τον Εαυτό της.

Ομοιότητες με τη ζωή της Ήρας? Κοινές αναφορές με τη ζωή της Ήρας? Νομίζω ότι μόνος του ο αναγνώστης θα το αποφασίσει αυτό τελικά… Αυτοβιογραφικά στοιχεία υπάρχουν πολλά και έντονα, το τελικό όμως κείμενο της «Υπέρβασης», δεν είναι μια καθαρή αυτοβιογραφία. Είναι μια αφήγηση ζωής. Μια αφήγηση ζωής, δοσμένη όχι από έναν παρατηρητή αλλά από ένα συμμετέχοντα – που μπορεί όμως να μην είναι και ο πρωταγωνιστής. Πιστεύω ότι τελικά η ίδια η Ήρα, κράτησε για τον εαυτό της το βασικό ταλέντο της ηρωίδας της, της Ιρίνα: να μπορεί να δραπετεύει. Να είναι ταυτόχρονα το «δρων υποκείμενο» αλλά και ο «εξωτερικός αφηγητής». Να είναι η «ίδια» αλλά ταυτόχρονα και κάποια «Άλλη». Κι αυτό πιστέψτε με, δεν είναι καθόλου, μα καθόλου εύκολο – ειδικά όταν το κάνεις με τον απόλυτα επιτυχημένο τρόπο που το κάνει η Ήρα.

Το θέμα όμως φίλες και φίλοι, δεν είναι αν η Ήρα είναι η «Ιρίνα», ή αν το θέλετε διαφορετικά, το κατά πόσο η «Ιρίνα» είναι η Ήρα και το αντίστροφο. Το θέμα είναι η ιστορία ενός ανθρώπου «διαφορετικού», ο οποίος «δεν κάνει εκπτώσεις» σε τίποτε και για τίποτε. Η Ιρίνα έχει ένα δικό της «σύστημα αρχών και αξιών». Είναι «διαφορετικό». Είναι ίσως λίγο πιο πάνω, ίσως λίγο πιο κάτω, ίσως λίγο πιο αριστερά ή ίσως λίγο πιο δεξιά, αλλά ποτέ μα ποτέ, δεν ταυτίζεται απόλυτα με τον άξονα των «διαταγών» του «μαζικού εδώ και τώρα». Δεν αφήνεται να «γλιστρήσει» στην ευκολία του να μην έχεις κανένα ενδοιασμό, προκειμένου να πετύχεις τους στόχους σου. Δεν αφήνεται στη βολική αποδοχή των συμβατικών και απόμακρων προσωπικών σχέσεων. Δεν επιτρέπει στον Εαυτό της να καλυφθεί πίσω από το άλλοθι του «έτσι κάνουν όλοι». Η «διαφορετικότητά» της, βρίσκεται ακριβώς στο ότι δεν είναι διατεθειμένη να κάνει εκπτώσεις σε τίποτε: ούτε στην ποιότητα της ζωής της, ούτε στην ποιότητα της δουλειάς της, ούτε στην ποιότητα των σχέσεών της. Και όταν βρίσκεται παγιδευμένη ακριβώς μέσα σε ένα «κόσμο εκπτώσεων» - τότε επιλέγει το να «δραπετεύσει».

Ανεξάρτητα από το αν πιστεύει κανείς στην ύπαρξη ενός καρμικού σχεδίου για τη ζωή του καθενός μας ή όχι, η συγκεκριμένη αφήγηση ζωής, κάνει απόλυτα σαφές το ότι η ζωή δεν είναι κάτι που συμβαίνει ερήμην μας. Το «παράλληλο σύμπαν» βρίσκεται πάντοτε παρόν για τον καθένα μας, αλλά δεν λειτουργεί μόνο και αυτόνομο. Απαιτεί την επικοινωνία μας μαζί του. Και η βασική του χρησιμότητα, είναι ότι παίζει το ρόλο του θεματοφύλακα του δικού μας «συστήματος αρχών και αξιών» - ειδικά όταν όλες οι εξωτερικές συνθήκες μας πιέζουν αφόρητα να το απεμπολήσουμε.

Η Ήρα που εγώ γνωρίζω εδώ και τόσα χρόνια, μπορώ να σας βεβαιώσω ότι είναι ένας άνθρωπος ο οποίος ποτέ στη ζωή τους δεν έκανε την παραμικρή «έκπτωση» από το δικό της «σύστημα αρχών και αξιών». Είναι ένας άνθρωπος του «εδώ και τώρα», είναι ένας άνθρωπος της επικαιρότητας – αλλά είναι και ένας άνθρωπος, ο οποίος επιβάλει τους δικούς του κανόνες, χωρίς να αφήνεται να συρθεί από το άλλοθι του «έτσι κάνουν όλοι».

Η Ήρα Φελουκατζή είναι κατά τη γνώμη μου πρώτα απ’ όλα μια λογοτέχνης. Υπό την ιδιότητά της αυτή, πιστεύω ότι ασκεί και το δημοσιογραφικό επάγγελμα. Ποτέ δεν υπήρξε ο «ψυχρός αναμεταδότης της είδησης», ποτέ δεν παρασύρθηκε από τη φρενίτιδα της «αποκλειστικότητας», ποτέ δεν καταπάτησε την ιδιωτικότητα και την αξιοπρέπεια κανενός για να πετύχει την επαγγελματική της καταξίωση. Αντιθέτως, υπήρξε πάντοτε ο άνθρωπος ο οποίος εστίαζε στο «βάθος» της είδησης και όχι στην «επιφάνειά» της, υπήρξε ο άνθρωπος ο οποίος έθετε τα δικά του όρια και σεβόταν απόλυτα τα όρια των άλλων, και υπήρξε ο άνθρωπος ο οποίος στήριξε τη δημοσιογραφική του δουλειά στην «ποιότητα της ανάλυσης» και όχι στην «ποσότητα του λαϊκισμού». Γι’ αυτό και κατά τη γνώμη μου, η Ήρα Φελουκατζή ακόμη και ως δημοσιογράφος, παραμένει πάντοτε ένας άνθρωπος με την ποιότητα του λογοτέχνη.

Η «Υπέρβαση» όμως δεν νομίζω ότι είναι το «τέρμα της διαδρομής» αλλά ένας «σημαντικός σταθμός» στο ταξίδι της Ήρας. Το ταξίδι της αυτό, είναι πέρα για πέρα συναρπαστικό. Και αν σε αυτό το «σταθμό», μας έδειξε με έναν απόλυτα βιωματικό αλλά και λογοτεχνικά δεξιοτεχνικό τρόπο το «δρόμο προς το φως», τότε το μόνο που προσωπικά έχω να πω, είναι ότι ανυπομονώ να τη συναντήσω και πάλι στον επόμενό της «σταθμό».
 

YIANNIS KOKKOS

La poésie de Ira FELOUKATZI est à la fois inquiète et sereine, violente et douce.

La Grèce, partout présente comme une blessure, offre un double visage : solaire et crépusculaire. Des éclats de mémoire historique ou intime surgissent des profondeurs troubles du temps. Les sombres années de la dictature sont évoquées avec la même douloureuse retenue jamais assouvie de plénitude, d’ absolu. Cet absolu qui se révèle soudain,  dans un élan mystique qui dépasse les rapports  quotidiens et propulse les poèmes dans un niveau onirique et cosmique. Une poésie qui est faite de silence, de sang, d’ ombre et de secret mais aussi de révolte d’ un être en quête éternelle de  lumière.

- Yiannis Kokkos : metteur en scène, scénographe,  costumier, de théâtre et d’ Opéra

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΚΚΟΣ

H ποίηση της Ήρας ΦΕΛΟΥΚΑΤΖΗ είναι συγχρόνως ανήσυχη και γαλήνια, βίαιη και τρυφερή. Η Ελλάδα, πανταχού παρούσα σαν μια πληγή, προσφέρει ένα διπλό πρόσωπο : ήλιος και λυκόφως. Θραύσματα της ιστορικής ή της προσωπικής μνήμης, βγαίνουν από τα θολά βάθη του χρόνου. Τα σκοτεινά χρόνια της δικτατορίας αναφέρονται με την ίδια οδυνηρή συγκράτηση που δεν χορταίνει ποτέ την πληρότητα, το απόλυτο. Αυτό το απόλυτο που αποκαλύπτεται ξαφνικά, μέσα σε μια μυστικιστική ορμή που ξεπερνάει τις καθημερινές σχέσεις και εξακοντίζει τα ποιήματα σε ένα ονειρικό και συμπαντικό επίπεδο. Μια ποίηση που είναι κατασκευασμένη από σιωπή, από αίμα, από σκιά,  από  μυστικά, αλλά και από την εξέγερση του ανθρώπου μέσα στην πορεία του για την αιώνια του αναζήτηση του φωτός.

- Γιάννης Κόκκος : σκηνοθέτης, σκηνογράφος, ενδυματολόγος του θεάτρου και της Όπερας.

 

 ***

 

ZACHARIAS KARATARAKIS

Philologue, présentateur d’ émissions littéraires en Grèce

Présentation de la poésie de   Ira Feloukatzi   au cous de la soirée lecture

et signature des livres, au Théâtre ancien en plein air             «NIKOS KAZANTZAKIS»

en Crète, le 16 Août 2000

                                                          

            Le recueil poétique que nous présentons aujourd’hui se compose de 10 chapitres des poèmes qui ont été écrits entre 1963 – 1990. Tout au long de ces  années les expériences se modifient mais l’ écriture demeure stable. Il en est de même pour la clarté de l’expression, ainsi que pour la foi, puisqu’en fin de compte la vie est justifiée dans la mesure où elle est une marche vers la lumière. C’est une réhabilitation de la lumière Divine qui brûle en chacun de nous. Depuis son premier poème « Hellène » jusqu’au dernier vers du dernier poème, la poète réussit à composer son mythe, en puisant des éléments d’inspiration des paysages extérieurs et intérieurs qui la font vibrer. La sobriété et la  maîtrise de la langue ont le mérite de lancer un défi excitant au lecteur en l’incitant à trouver lui même ses propres appuis, afin de gagner le jeu de la vie. Hellène tombe amoureuse, elle s’évade du monde qui la tenait prisonnière,  et à l’issue de la chute de Troyes suit Ménélas à son humiliant retour. Ce retour précisément, Ira Feloukatzi  refuse de l’admettre et lui propose la fuite en avant, vers l’inconnu.

            Notre choix définit l’ avenir et chaque instant offre une nouvelle opportunité. Trente ans plus tard dans son poème « Nouvelles Routes » elle écrira: « je suis marquée par les événements, la fureur la violence la guerre. Pourtant j’avais tué en moi tous les spectres, pouvoir, trahison, vanité, falsification. Sur le lac gelé je galope. J’attends que s’ouvrent dans le paysage des nouvelles issues. Sans ombres pour me suivre ».

                                                                      

                        Dans un autre poème « Sémiologie » elle offre ses notes, son journal, ses écrits à un enfant. Lui en fait une balle et continue encore un peut son jeu dans le quartier. Pendant tout ce temps elle suit de près les événements qui sont souvent des expériences douloureuses et révèlent le drame humain. Si elle reste fondamentalement optimiste, c’est parce qu’elle réussit de distinguer dans le fond la

beauté de l’être humain et de retenir une philosophie de vie imprégnée d’une lumière métaphysique qui expie et purifie les choses.

            Les miroirs, les photos, mais aussi la mer et la rivière fonctionnent comme des symboles multiformes. Des paysages apocalyptiques comme les rochers de Hydra,  composent des rituels la nuit qui la fascinent, même si elle avoue avec une certaine amertume, « je rêve, d’autres vivent ».

            Justement avec ces mêmes rêves elle construit un radeau et sans savoir nager elle flotte sur la rivière.

            Un radeau ou plutôt une « felouque », (pour jouer avec son patronyme qui évoque les bateaux d’ antan en Grèce), sont  les poèmes de Ira Feloukatzi. Une « felouque », ou bien des étoiles étincelantes qui permettront au lecteur solitaire mais à nous aussi, dans ce Théâtre en plein air, d’ aller percer le mystère du monde sous la magie de la pleine lune.

            De poèmes courts - beaucoup sont dans le style de « haï ku » - qui portent  une clarté d’expression et  la vertu dont doit disposer chaque poète : l’économie des mots et l’équilibre de l’émotion dans la parole. Son activité professionnelle a donné à la poète la possibilité d’utiliser et de maîtriser la justesse et l’abondance. Sa sensibilité et la veille spirituelle lui ont donné la force de percevoir les fines vibrations que créent les événements et de les recomposer en une symphonie poétique qu’est son recueil « Paysages Vibrants ». -

 

Temoignage
 
VIKY KALOGREA : Professeur de français à Athènes
Votre livre « Le Dépassement » m’a remplir d’optimisme. J’ai vu s’ouvrir des fenêtres autour de moi et rentrer la lumière dans mon âme. Page après page j’ai aimé davantage. Moi même, ma vie, mon enfant . C’est un livre qui vous remplit de lumière et d’amour.
 
ΒΙΚΥ ΚΑΛΟΓΡΑΙΑ : Καθηγήτρια γαλλικών

Το βιβλίο σας «Υπέρβαση» με γέμισε αισιοδοξία. Είδα να ανοίγουν παράθυρα γύρω μου και να μπαίνει φως στην ψυχή μου. Σελίδα με την σελίδα αγάπησα περισσότερο τον εαυτό μου, τη ζωή μου, τον σύντροφό μου, τον άντρα μου, παιδί μου. Είναι ένα βιβλίο που όταν το διαβάσεις σε πλημμυρίζει φως και αγάπη.

 

***

CRETE  ΚΡΗΤΗ 7/9/2012